Inleiding
Kinderen groeien op in een wereld vol schermen. Denk aan de televisie, tablet, smartphone, laptop en spelcomputer. Deze apparaten bieden veel mogelijkheden: kinderen kunnen leren, ontspannen, spelletjes spelen en contact houden met anderen. Toch is het belangrijk om goed na te denken over hoeveel tijd kinderen achter een scherm doorbrengen. Te veel schermtijd kan nadelen hebben voor de ontwikkeling en gezondheid van een kind. In dit artikel lees je hoeveel schermtijd goed is voor kinderen van verschillende leeftijden, wat de risico’s zijn van te veel schermtijd en hoe je als ouder of opvoeder goede afspraken kunt maken.
Wat is schermtijd?
Schermtijd is de tijd die iemand besteedt aan het kijken naar of gebruiken van een beeldscherm. Dit kan op verschillende manieren gebeuren. Bijvoorbeeld door televisie te kijken, spelletjes te spelen op een tablet of te videobellen met familie. Sommige vormen van schermgebruik zijn leerzaam of sociaal, andere vormen zijn vooral bedoeld voor ontspanning. Het is belangrijk om een goede balans te vinden tussen schermtijd en andere activiteiten zoals buitenspelen, lezen, praten of knutselen.
Waarom is het belangrijk om schermtijd te beperken?
Te veel schermtijd kan invloed hebben op de gezondheid en het gedrag van kinderen. Het kan zorgen voor slaapproblemen, overgewicht en minder sociale interactie. Ook kunnen kinderen moeite krijgen met concentratie en leren. Door schermtijd te beperken, blijft er meer tijd over voor beweging, creativiteit en contact met anderen. Ouders kunnen helpen om gezonde gewoonten te ontwikkelen door duidelijke regels en goede voorbeelden te geven.
Adviezen per leeftijdsgroep
Voor elke leeftijd is er ander advies over schermtijd. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) en andere deskundigen geven de volgende richtlijnen:
- Baby’s (0 tot 2 jaar): Het advies is om helemaal geen schermtijd toe te laten. Baby’s leren het meeste van echt contact met ouders, verzorgers en hun omgeving.
- Peuters (2 tot 4 jaar): Beperk schermtijd tot maximaal 30 minuten per dag. Kijk samen en kies educatieve programma’s.
- Kleuters (4 tot 6 jaar): Maximaal 1 tot 1,5 uur per dag. Zorg voor afwisseling met andere activiteiten.
- Kinderen van 6 tot 9 jaar: Maximaal 1,5 uur vrije schermtijd per dag. Huiswerk op de computer telt niet mee, maar probeer ook dat te beperken.
- Kinderen van 9 tot 12 jaar: Maximaal 2 uur vrije schermtijd per dag. Spreek vaste momenten af.
- Tieners vanaf 12 jaar: Maak samen afspraken over schermgebruik. Let op dat schermtijd niet ten koste gaat van slaap, beweging en school. Aangeraden wordt geen schermtijd meer te hebben vanaf 1 uur voor het slapengaan.
Elk kind is natuurlijk uniek en op basis van hoe een kind omgaat met schermtijd, o.a. wat het kijkt en welke interactie er is kan er altijd van bovenstaande tijden worden afgeweken. Zowel meer als minder. Let daarbij vooral op het gedrag buiten de schermtijd om.
Risico’s van te veel schermtijd
Er zijn verschillende nadelen aan langdurig schermgebruik bij kinderen:
- Minder beweging, wat kan leiden tot overgewicht.
- Slechter slapen door het blauwe licht van schermen.
- Minder sociale vaardigheden door minder persoonlijk contact.
- Minder aandacht voor school of andere taken.
- Meer kans op vermoeidheid, prikkelbaarheid of spanningen.
Hoe herken je te veel schermtijd?
Sommige signalen kunnen erop wijzen dat een kind te veel tijd achter een scherm doorbrengt. Bijvoorbeeld als het kind vaak moe is, slecht slaapt, snel boos of geïrriteerd raakt wanneer het scherm uit moet, of weinig interesse toont in andere activiteiten zoals buitenspelen of afspreken met vriendjes.
Afspraken maken over schermgebruik
Het is verstandig om duidelijke en haalbare afspraken te maken over schermtijd. Doe dit samen met het kind. Leg uit waarom de afspraken belangrijk zijn en wees consequent. Bedenk samen regels, zoals geen schermen tijdens het eten, vaste schermmomenten en afwisseling met andere activiteiten. Houd ook rekening met de inhoud van wat het kind kijkt of speelt. Kies voor programma’s of apps die passen bij de leeftijd en ontwikkeling van het kind.
Goede alternatieven voor schermtijd
Om te zorgen dat kinderen minder snel naar een scherm grijpen, is het belangrijk om aantrekkelijke alternatieven te bieden. Denk aan buiten spelen, samen een spelletje doen, knutselen, lezen of iets bakken. Als ouders zelf ook minder op hun telefoon kijken, helpt dat om het goede voorbeeld te geven.
Tot slot
Schermen maken deel uit van het dagelijks leven. Ze kunnen kinderen helpen bij leren en ontspannen, maar te veel schermtijd heeft nadelen. Door goede afspraken te maken en te zorgen voor balans, help je kinderen om gezond en met plezier op te groeien. Let op de signalen van te veel schermgebruik en blijf in gesprek met je kind. Zo zorg je samen voor een goede digitale opvoeding.
Bronnen: Nederlands Jeugdinstituut (NJi): www.nji.nl, Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), Trimbos-instituut: www.trimbos.nl,Opvoeden.nl: www.opvoeden.nl,RIVM: www.rivm.nl
Dit artikel is mede tot stand gekomen met behulp van AI.